Yüzde 8,9'luk büyümeyle Çin ve Ar-jantin'in ardından dünyanın en hızlı büyüyen üçüncü ülkesi olan Türkiye'de, enflasyon rakamları da tarihî bir düşüş gösterdi. Martta tüketici fiyatları (TÜFE) yıllık yüzde 3,99'a gerileyerek Haziran 1970'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Enflasyon canavarını gıda fiyatlarındaki düşüş etkisiz hale getirdi. Başta sebze ve et olmak üzere gıda grubundaki düşüşün etkisiyle martta tüketici fiyatları beklentilerin altında kaldı, sadece yüzde 0,42 arttı. Uzmanlar, sonucu 'hoş bir sürpriz' olarak görürken, "Türkiye rekor büyümelere imza attığı bir dönemde enflasyonu düşürebilme başarısını gösteren nadir ülkelerden biri oldu." yorumu yapıyor.

Sürpriz veriler, piyasaları da olumlu etkiledi. Faiz yüzde 8,84'e gerilerken Borsa yüzde 2,8 prim yaptı. Yapı Kredi Bankası Başekonomisti Doç. Dr. Cevdet Akçay, enflasyondaki başarıyı "Seçimlere giderken ortalığı coşturmaya çalışan bir hükümet yok. Kontrollü büyüme ile gitmeyi tercih eden bir hükümet ve bürokrasi var." sözleriyle değerlendirdi. Herkesin karamsar bir enflasyon tablosu beklediğini kaydeden Akçay, "Rakamların düşük çıkması Merkez Bankası'na yüklenilmesini önledi." dedi. Fiyatların yılın kalan döneminde dalgalı seyredeceğine dikkat çeken Başbakan Yardımcısı Ali Babacan da, yıl sonu itibarıyla enflasyonun, hedeflerin bir miktar üzerinde gerçekleşebileceğini ifade etti. Merkez Bankası'nın yıl sonu enflasyon hedefi ise yüzde 5,5.

Enflasyonda 41 yıllık rekor: % 3,99

İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, tüketici fiyatları (Tüfe) mart ayında yüzde 0,66'lık beklentiye karşılık yüzde 0,42 arttı. Üretici fiyatları (Üfe) ise global petrol fiyatlarındaki yükselişin maliyetlere yansımasının etkisiyle yüzde 1,22 yükseldi. Üfe yıllık bazda ise 10,08 olarak gerçekleşti. Tüfe'de ana harcama grupları itibarıyla bir önceki aya göre en yüksek artış yüzde 1,57 ile ulaştırma grubunda gerçekleşirken, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 1,17, ev eşyasında yüzde 0,94, giyim ve ayakkabıda yüzde 0,77, eğlence ve kültürde yüzde 0,46 artış meydana geldi. Üfe verileri incelendiğinde ise, aylık bazda tarım sektörü endeksi yüzde 0,68 ve sanayi endeksi yüzde 1,34 artış gösterdi ve yıllık bazda sırasıyla yüzde 10,54 ve yüzde 9,98 oldu. Alt sektörler bazında, tarımda en yüksek artış yüzde 1,37 ile ormancılık ve tomrukçulukta yaşanırken, sanayi sektörünün alt sektörlerinde bir önceki aya göre en fazla artış gösteren alt sektörler, yüzde 15,06 ile metal cevheri, yüzde 9,08 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı, yüzde 6,88 ile ham petrol ve doğalgaz çıkarımı, yüzde 3,52 ile kâğıt ve kâğıt ürünleri imalatı ve yüzde 2,94 ile tekstil ürünleri imalatı oldu.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda mart ayında yüzde 0,41'lik düşüş nedeniyle Tüfe'nin beklentilerin altında gerçekleştiğini söyleyen Akbank Hazine Ekonomisti Seltem İyigün, şu değerlendirmeyi yaptı: "Yurtiçi talep güçlü, ama çok güçlü bir enflasyonist baskı yok. Mart ayındaki munzam karşılıklardaki artış sonrası, MB'nin üzerindeki faiz artırımın baskısı hafiflemişti. Bu ayki veriler de bunu destekliyor. Faiz artırımı ancak yılın 2. yarısında gelecektir." Unicredit Ekonomisti Güldem Atabay ise "Yüzde 8 olan yıl sonu enflasyon beklentimizi değiştirmiyoruz. Bu ayki veriler hoş bir sürpriz. Ancak şubat-mart ayları dip seviyeler, buradan yavaş yavaş enflasyon ve çekirdek enflasyon yükselecek." diye konuştu. MB'nin yıl sonu enflasyon hedefi yüzde 5,5, enflasyon beklentisi ise yüzde 5,9 seviyesinde bulunuyor. Enflasyonun beklenenden düşük çıkmasının Merkez Bankası'na yüklenilmesini önlediğini ifade eden Yapı Kredi Bankası Başekonomisti Doç. Dr. Cevdet Akçay ise "Herkes karamsar bir tablo bekliyordu. Rakam yüksek çıksaydı, MB'nin çok üzerine gelinecekti. Eli rahatlamış oldu. Kredibilite kaybının önüne geçildi. Biraz da zaman kazandı." yorumunu yaptı. Verileri 'geçici' olarak değerlendiren Türkiye Finans Genel Müdür Yardımcısı Ali Güney de "Ufak ufak yükselmeler başlar. Enerji fiyatlarının etkisi ve gıda fiyatlarındaki düşüş devam etmez. Üretici ve tüketici fiyatları arasındaki makas oldukça açık. ÜFE'den TÜFE'ye 3-4 aylık bir süre var. Bu yansıma olacaktır." dedi. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ise fiyatların geçen yılki baz etkisi ve özellikle petrol, diğer emtia ve işlenmemiş gıda fiyatlarındaki gelişmelere bağlı olarak yılın kalan döneminde dalgalı seyretmesi, yıl sonu itibarıyla Tüfe yıllık artış hızının hedefin bir miktar üzerinde gerçekleşmesinin beklendiğini söyledi. Babacan, özellikle kırmızı et ve işlenmemiş gıda ürünlerindeki gerilemenin enflasyonu olumlu yönde etkilediğini dile getirdi.

Piyasalara moral verdi

Beklentilerin altında gelen enflasyon rakamları, faizi düşürürken Borsa'da yükseliş hız kazandı. Merkez Bankası'nın faiz artırımına gitmekte hızlı davranmak zorunda kalmayacağı beklentisiyle yüzde 8,77'ye düşen faiz İMKB'yi yukarı taşırken, endeks yüzde 2,84 primle 67.581,95 puana tırmandı. Yatay seyreden dolar 1,5340, Euro ise 2,1830 liradan kapandı. Tera Menkul Değerler analisti Hasan Demir, beklentilerin altında gelen enflasyonun ardından düşen faizlerle bankalara alımların arttığını belirterek, "Ayrıca, cuma günü dünyada yukarı yönlü bir hareket vardı. Bunun da desteğiyle yükselişini sürdürdü endeks. Öte yandan Moodys'in MB kararlarının krediler açısından pozitif değerlendirmesi de olumlu bir gösterge olarak algılanmış olabilir." dedi. TEB Hazine Direktörü Levent Güven de döviz tarafında bir süredir pozitif bir hareket olduğunu ancak dolar/TL için 1,53 seviyesinin kısa dönem için destek olabileceğini söyleyerek, "Euro/dolardaki yukarı hareketin 1,42'nin üstünde zorlanıyor olması dolar/TL'nin 1,53'ün altına gelmesini engelliyor. Bir miktar kâr realizasyonu gelebilir" dedi. Başka bir bankacı ise yabancı girişleri devam ederse, dolarda düşüşün sürebileceğini kaydetti.

Ekonomi tarihî rekorlar kırıyor, artık 3'lük atmaya başladık

Ekonominin 2010'da yüzde 8,9 büyümesi iş dünyasının da yüzünü güldürdü. Türkiye'nin 2009'da ekonomisi en hızlı daralan ilk 10 ülke içinde yer aldığını, 2010'da ise büyüme, yatırım ve istihdamda tarihî rekorlar kırdığını belirten Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, "2010 Dünya Basketbol Şampiyonası'ndaki gibi ekonomide de 3'lük atmaya başladık. Eğer sahamız düzenli hale gelirse, Türk özel sektörü olarak, üçlük atmaya devam edeceğiz. Türkiye'yi dünyanın en zengin ekonomilerinden biri haline getireceğiz." dedi. Ekonomi Gazetecileri Derneği'nce (EGD) Kocaeli'nde düzenlenen Kartepe Ekonomi Zirvesi'nde konuşan Hisarcıklıoğlu, Türkiye ekonomisinin krizin etkisini tamamen üzerinden attığını, bunda özel sektör yatırımlarının büyük bir etkisi olduğunu vurguladı. Özel sektörün 2010'da 72 milyar dolarlık makine yatırımı yaptığını aktaran Hisarcıklıoğlu'nun verdiği bilgiye göre, 2009'da yeni açılan şirket sayısı bir önceki yıla göre yüzde 8 azalmışken, 2010'da yüzde 16 artış kaydetti. Protestolu senet sayısı 2009'da yüzde 15 artarken geçen yıl yüzde 26 düştü. Karşılıksız çek rakamı ise geçen yıl sadece yüzde 4 arttı. Anadolu'da bazı şirketlerde kâr etmek ayıpmış gibi bir korkunun hâkim olduğunun altını çizen TOBB Başkanı, kârın istihdam ve yatırıma dönüştüğüne dikkat çekerek, "Kâr etmenin düşmanı değil, bu ülkenin zenginleşmesi için, kâr elde etmenin dostu olmak lazımdır." ifadelerini kullandı. Hisarcıklıoğlu, ayrıca ülkedeki şirketlerin birçoğunun hâlâ finansman sorunu yaşadığını hatırlattı. Bu kapsamda Merkez Bankası'nın munzam karşılık düzenlemesini genel olarak doğru bulmakla beraber seçici bir yaklaşımdan yana olduklarının altını çizen Hisarcıklıoğlu, şunları aktardı: "Büyüme için, yatırımların devamı için bankacılık sistemine ihtiyacımız var. Ocak 2010 ile Ocak 2011 arasındaki dönemde KOBİ kredilerinde ortalama yüzde 46,4, orta ölçekli kategoride ise yüzde 55,1 artış oldu. Büyük ve kurumsal şirketlere açılan kredilerde de yüzde 23,6'lık bir artış gerçekleşti. Kredilerdeki artışa cari açığı büyütmemek için sınırlama getiriliyor. Eğer tüketici kredilerindeki artıştan endişe duyuyorsanız, tedbirin burada alınması ve bunun KOBİ kredilerine yönelik olmaması daha doğrudur." Başkan'a göre önümüzdeki dönemde Türkiye ekonomisini Avrupa'nın yaşadığı borç krizi, Ortadoğu'daki gelişmeler ve Japonya'daki nükleer tehlike yakından etkileyecek. Hisarcıklıoğlu ayrıca perakende sektöründe aşırı bir kuralsızlığın olduğunu, bu konuda da acilen bir düzenlemenin gerektiğini sözlerine ekledi. BAYRAM KAYA KOCAELİ